เผชิญหน้ากับการสูญเสียและพลัดพราก

เมื่อเราสูญเสียบุคคลหรือสัตว์เลี้ยงที่รักไป หลายครั้งเราทำใจกับความทุกข์โศกที่ประสบไม่ได้ เมื่ออาทิตย์ที่แล้วครูก็สูญเสียแมวที่อยู่ด้วยกันมานาน ที่พิเศษคือเราอยู่ด้วยกันในจำศีลหลายต่อหลายครั้ง บางครั้งก็เป็นเวลาถึงหนึ่งร้อยวัน ความเสียใจจึงเกิดขึ้นอย่างเป็นธรรมดา แต่การปล่อยใจให้ทุกข์โศกไม่มีประโยชน์อันใด และหากจะทุกข์ ก็ขอให้เป็นเพียงช่วงเวลาสั้นๆ เพราะในช่วงนั้น เราได้ปล่อยใจให้ออกนอกสภาวะเดิมแท้อันผ่องแผ้ว และเราอนุญาตให้สภาวะแห่งสังสารวัฏมาครอบครองพื้นที่

ในการเผชิญหน้ากับความสูญเสีย ครูได้ประโยชน์อย่างมากจากข้อคิดและเทคนิควิธีสามข้อนี้จึงขอนำมาแบ่งปันให้แก่พวกเรา

ข้อแรก - เปลี่ยนความพลัดพรากให้เป็นช่วงเวลาแห่งการทำกุศลเพื่อผู้จากไป ไม่ว่าจะเป็นบุคคลในครอบครัว แฟน เพื่อนรัก หรือสัตว์เลี้ยง ขอให้เราอย่าได้ละเลยการทำกุศลให้แก่พวกเขา เรารักพวกเขามากเพียงไรตอนเขามีชีวิตอยู่ ก็ขอให้ทำให้อย่างเต็มที่เมื่อพวกเขาจากไป จะทำในวิถีหรือประเพณีใดก็ได้ที่เราเชื่อว่าจะช่วยผู้จากไปได้ และหากเป็นไปได้ ขอให้ทำอย่างน้อยเป็นเวลาเจ็ดวัน (ไม่ว่าจะมีศพ/สรีระอยู่หรือไม่ ไม่สำคัญ) และหากทำได้ 49 วันซึ่งเป็นช่วงเวลาของการเดินทางในบาร์โด (อันตรภพ) จนกว่าจะได้เกิดใหม่ก็จะยิ่งดี แม้ผู้จากไปได้ไปเกิดแล้ว กุศลที่เราทำให้จะช่วยส่งเสริมให้ดวงจิตได้เดินทางต่ออย่างราบรื่น หากไปเกิดเป็นมนุษย์ ก็จะได้มีอายุยืนยาวในครรภ์ของมารดา

การทำกุศล ทำได้หลายรูปแบบ เช่น ทำบุญตักบาตร สวดบูชาพระรัตนตรัย ถวายดวงเทียน (จำนวนแล้วแต่เราสะดวก) ตั้งจิตอุทิศผลบุญของการสวดมนต์แก่ผู้ล่วงลับ ในกรณีของครู ทันทีที่โม่ตายจากไป ครูสวดบทรัตนมาลัย แล้วไปจุดดวงเทียนที่หิ้งพระ สวดบูชาคุรุอาจารย์และพระรัตนตรัย แล้วสวดบทชำระล้างให้บริสุทธิ์ จากนั้น นำร่างไปฝังในหลุม ขณะฝังก็สวดมนตราแห่งความกรุณา ได้แก่ บทมาตรี - โอม มาตรี มูเล ซาเล ดู (หรือหากผู้ใดคุ้นเคยกับบทมณี - โอม มณี เปเม ฮุง ก็สามารถสวดได้เช่นกันเพราะเน้นการหลุดพ้นจากความทุกข์ในหกภพภูมิของสังสารวัฏเหมือนกัน) ค่ำนั้น ครูถวายดวงเทียนพันดวงและสวดบทมหาปณิธานอันประเสริฐ แม้โม่จะเป็นแมว แต่ก็เป็นผู้มีบุญจริงๆ

วันนี้โม่จากไปกว่าเจ็ดวันแล้ว สิ่งที่ครูยังคงทำอยู่ทุกเช้าคือการสวดมนต์ให้และอุทิศซูร์ (อาหารบริสุทธิ์ที่นำไปเผาไฟ) ซึ่งมิเพียงแต่อุทิศให้แก่ดวงจิตของสัตว์เลี้ยงที่รักเท่านั้น แต่อุทิศให้แก่ทุกชีวิตโดยเฉพาะที่เพิ่งจากไปเมื่อวานนี้ วันนี้ ชีวิตเหล่านั้นต้องประสบความทุกข์ของการพลัดพราก และจิตต้องออกจากกายที่หวงแหน เป็นการเดินทางจากพรากครั้งใหญ่

สำหรับการสวดมนตรา ยิ่งสวดมากก็ยิ่งดี นอกจากจะได้ช่วยผู้ล่วงลับให้ได้เชื่อมโยงกับคุณสมบัติพุทธะของบทมนตร์นั้นๆ ยังช่วยให้จิตของผู้สูญเสียได้รับการเยียวยา ภายในเวลาอันสั้น เราจะเห็นว่า เราเผชิญความโศกเศร้าน้อยลง พลังแห่งการทำกุศลเพื่อผู้จากไปจะแทนที่ความอาลัยอาวรณ์ ความเศร้าเสียใจจากการพลัดพราก หรือความเสียดายที่ไม่สามารถป้องกันเหตุการณ์ที่นำไปสู่การจากพรากได้

ข้อที่สอง - เตือนตัวเองว่าทุกชีวิตต่างต้องตายจากไป ความพลัดพรากและสูญเสียนี้ไม่ได้เกิดขึ้นกับเราเพียงคนเดียว การคิดถึงความเป็นอนิจจังเป็นสิ่งดี แต่ความเป็นอนิจจังต้องไปพร้อมกับความเข้าใจว่าสิ่งที่เกิดขึ้นเป็นความเป็นธรรมดาของสัตว์โลก แม้พระพุทธเจ้าก็เสด็จดับขันธปรินิพพาน และบุคคลที่ยิ่งใหญ่ในประวัติศาสตร์ก็ล้วนแต่ต้องตายจากไป เมื่อเวลาสุดท้ายมาถึง ไม่มีสิ่งใดจะหยุดยั้งการจากพรากได้เลย

ข้อที่สาม - พยายามอย่าเฝ้านึกถึงผู้จากไปอยู่ตลอดเวลา ความคิดถึงไม่ได้ช่วยให้สถานการณ์ดีขึ้น ทันทีที่เกิดความคิดถึงขึ้น เราอาจบริกรรมมนตรา หรือนั่งนิ่งๆ ดูอารมณ์ความรู้สึกนั้น เมื่อเราหยุดดู ความคิดถึง อารมณ์โศกเศร้าจะสลายไปโดยทันทีในความว่างแห่งอากาศ เมื่อฝึกบ่อยๆ เราจะพบว่าจิตใจกลับมาเบิกบานอีกครั้ง ใจที่เบิกบาน จะทำให้กายเข้มแข็ง และเปี่ยมด้วยกำลังที่จะทำสิ่งดีๆ บนโลกใบนี้ทั้งเพื่อตัวของเราเอง ผู้มีชีวิตอยู่และผู้จากไป

กฤษดาวรรณ เมธาวิกุล

31/07//2019