ในแต่ละวัน เราเผชิญเรื่องราวต่างๆ มากมาย หากเราสังเกต ตั้งแต่เช้าจรดค่ำ เราอาจไม่ได้ให้จิตได้พักนิ่งๆ เลย เราคิด วางแผน หรือกลับไปสู่ความทรงจำเก่าๆ อยู่ตลอดเวลา และแน่นอนในการคิดนั้น ก็มีทั้งเรื่องที่ทำให้เราเป็นสุข เป็นทุกข์ หรือไม่ทั้งสุขและทุกข์

ในวันที่ยุ่งเหยิงมากๆ เมื่อจะเข้านอน เราอาจจะรู้สึกเหน็ดเหนื่อย และขณะกำลังจะเอนตัวลงนอน เราอาจเพิ่งตระหนักว่า ทั้งวันเรายังไม่ได้หยุดคิด ทั้งวันเราปล่อยให้ใจโลดแล่นไป โดยไม่ได้กลับบ้าน เราลืมที่จะบำรุงด้านจิตใจซึ่งสำคัญไม่ยิ่งหย่อนกว่าร่างกาย

หากเป็นช่วงที่เราเจ็บป่วย การดูแลจิตใจสำคัญเหลือเกิน ในช่วงนั้น ร่างกายอาจหมดแรง และเมื่อหมดแรง จิตก็มักจะอ่อนแรงตามมา เมื่อจิตอ่อนแรง ขาดที่ยึดเหนี่ยว ผู้ป่วยก็มักจะคิดวกวน คิดถึงเรื่องราวในอดีต หวาดกลัวต่อสิ่งที่ยังไม่เกิดขึ้น ท้อแท้ ขาดกำลังใจ สภาวะใจเช่นนั้นทำให้อารมณ์บ่อนทำลายจับจองพื้นที่ของจิตใจซึ่งมีแต่จะนำเราไปสู่ความทุกข์

ในยามเจ็บป่วยหรือในยามใดก็ตามที่เรารู้สึกว่ากำลังเผชิญการเปลี่ยนแปลงและสิ่งท้าทายที่ทำให้จิตเสียศูนย์ และเราไม่สามารถนั่งนิ่งๆ เพื่อทำสมาธิ ไม่สามารถให้จิตหยุดตามความคิดที่เกิดไม่รู้จบ ในเวลานั้น การภาวนามาตราเป็นอีกทางเลือกหนึ่งที่จะทำให้จิตสงบนิ่ง เปี่ยมไปด้วยปัญญาและกรุณา ซึ่งจะทำให้กายกลับมามีกำลังขึ้นมาใหม่เพราะใจได้รับการบำรุง

มนตราไม่ใช่เพียงการเปล่งเสียงธรรมดา แต่คือการเชื่อมโยงกับสภาวะพุทธะในลักษณะต่างๆ และสภาวะพุทธะนั้นมีคุณสมบัติที่จะเยียวยาจิตใจที่อ่อนแรงได้

การบริกรรมมนตราจึงเป็นอุบายวิธีที่จะทำให้จิตไม่วอกแวก ปกป้องเราจากการปล่อยจิตให้ปรุงแต่งและหมกมุ่นกับอารมณ์บั่นทอน ทำให้มีสติรู้ตัว และได้บ่มเพาะความชัดใสอันนำไปสู่ปัญญาภายใน

มนตรามีมากมายหลายบทและทุกบทก็ล้วนแต่ประเสริฐ ขอให้เราสวดมนตราเหล่านั้นด้วยหัวใจ นั่นคือ ไม่เพียงสวดด้วยการเปล่งเสียง แต่ต้องสวดโดยมอบใจให้ โดยกายจะทำอะไรก็ได้ เช่น เดิน นั่ง กิน นอน ขับรถ ล้างชาม แต่ดีที่สุดเมื่อประคองจิตให้อยู่ในสมาธิและกายกับจิตไม่ถูกรบกวนจากเหตุภายนอก

หากเราไม่ลืมมนตรา เราจะไม่ลืมพระพุทธเจ้าหรือพระโพธิส้ตว์ผู้เกี่ยวข้องกับมนตรานั้นๆ มนตราคือเลือดเนื้อของพระองค์ คือวาจาอันศักดิ์สิทธิ์ของพระองค์ คือการงานเพื่อสรรพสัตว์ของพระองค์ และคือหัวใจของพระองค์

หากเราทำได้เช่นนี้ มนตราจะเป็นการปฏิบัติที่ทรงพลัง และจะเป็นเพื่อนร่วมเดินทางที่จะนำเราไปสู่คุณสมบัติอันวิเศษทั้งทางโลกและทางธรรม และที่สำคัญมนตราจะเปลี่ยนเราให้กลายเป็นคนใหม่

หากเราท้อแท้ เราจะเข้มแข็ง

หากเราหวาดกลัว เราจะกล้าหาญ

หากเรากังวล เราจะผ่อนคลาย

หากเราเหงา เราจะเบิกบาน ไม่รู้สึกโดดเดี่ยว

หากเราทุกข์ เราจะสุขขึ้น

หากเราขาดพลัง เราจะรู้สึกมีแรง โดยเฉพาะแรงใจ

หากเราเห็นแก่ตัว เราจะมีความรักเพื่อผู้อื่นมากขึ้น ซึ่งจะนำไปสู่สันติสุขในจิตใจ...

ตัวอย่างมนตราที่แพร่หลายในพุทธวัชรยาน

มนตราพระคุรุปัทมสัมภวะ : โอม อา ฮุง บันซา กูรู เปมา สิทธิ ฮุง

เป้าหมายของการภาวนา : เชื่อมโยงกับคุณลักษณะต่างๆ ของพระคุรุปัทมสัมภวะ เพือเปลี่ยนจิตของเราให้เป็นเหมือนพระหทัยของพระองค์ และเพื่อภาวนาให้แก่สรรพสัตว์อันไม่มีประมาณ ขอพรให้อุปสรรคต่างๆ ทั้งทางโลกและทางธรรมหมดสิ้นไป

มนตราแห่งพระอวโลกิเตศวร : โอม มณี เปเม ฮุง

มนตราหกพยางค์ประจำพระอวโลกิเตศวรอันเปี่ยมไปด้วยความกรุณาต่อสรรพสัตว์หกภพภูมิ สามารถสวดในทุกโอกาสทั้งสำหรับผู้มีชีวิตอยู่และผู้จากไป เพื่อให้จิตของเราเปี่ยมไปด้วยความรักและกรุณาดังเช่นพระองค์

มนตราแห่งพระแม่ตาราขาว : โอม ตาเร ตุตตาเร ตุเร มามา อายุ ปุญเญ จานา ปูทริม กูรู โซฮา

มนตราแห่งพระผู้ประทานพรให้มีอายุยืนยาว มีสุขภาพแข็งแรง ได้รับพรจากการบำบัดรักษา และปกป้องจากการตายก่อนวัยอันสมควร เพื่อให้จิตเปี่ยมด้วยรักและกรุณาอย่างไม่มีเงื่อนไข ทำให้จิตเข้มแข็งกล้าหาญ

มนตราแห่งความกรุณา : โอม มา ตรี มู เย ซา เล ดู

มนตราแห่งสัมโภคกายของพระพุทธเจ้าเพื่อช่วยผู้ป่วยระยะสุดท้าย ผู้ล่วงลับ และเพื่อปลดปล่อยสัตว์โลกทั้งหกภพภูมิจากความทุกข์ที่พวกเขาประสบโดยขอพรจากพระพุทธเจ้าทั้งหลายโดยเฉพาะพระพุทธเจ้าประจำภูมิทั้งหก ได้แก่ นรกภูมิ เปรตภูมิ เดรัจฉานภูมิ มนุษยภูมิ อสูรภูมิ และเทวภูมิ

• กฤษดาวรรณ เมธาวิกุล

21 กันยายน 2561